پیدا





تبعیض در تحصیل

درخواست حذف اطلاعات

سهمیه ها، بورسیه ها و ژن های خوب عرفان راییپژوهشگر مطالعات علم در کاسل آلمان 27 ژوئن 2018 - 06 تیر 1397 ناظران خبر افزایش سهمیه ایثارگران در کنکور در روز ۲۹ داد ۱۳۹۷ به قدری حساسیت برانگیز بود که ایسنا تیتر خبر خود را به سرعت تغییر داد و به جای کلمه افزایش، از تعبیر "ساماندهی" سهمیه ایثارگران در کنکور استفاده کرد. ماجرا از این قرار است که بر اساس ماده واحده مصوب در مجلس شورای ی، سهمیه ورود (سهمیه همسران و فرزندان جانبازان زیر ۲۵ درصد و همسران و فرزندان رزمندگان با حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهه)، از ۵ درصد به ۳۰ درصد افزایش مییابد. هر چند که همزمان با افزایش سهمیه ایثارگران در کنکور، حد نصاب نمره قبولی برای این سهمیه نیز از ۷۰ درصد به ۸۵ درصد برای رشته های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی و ۸۰ درصد برای بقیه رشته ها افزایش یافته اما این مساله تغییر چندانی در کلیت موضوع ایجاد نمی کند. استفاده از یک رانت حکومتی، آن هم در ابعادی این چنین وسیع، سطح علمی ها را به شدت تنزل خواهد داد و با ایجاد یک فرصت تحصیلی نابرابر، فارغ حصیلانی را وارد بازار کار خواهد کرد که فاقد صلاحیت و توانایی علمی لازم هستند. ن چه که در آموزش عالی ایران می گذرد در کمتر نقطه ای در دنیا می توان یافت. تنها در یک حاکمیت ایدئولوژیک می توان تبعیض را این چنین قانونی کرد و ظرفیت ی کشور را تا این حد گشاده دستانه توزیع کرد. فلسفه وجودی سهمیه های ی، ایجاد عد آموزشی و اعطای فرصت برابر تحصیل به همه افراد جامعه است. سهمیه ها و مساله تبعیض اولویت در پذیرش دانشجو و سهمیه حق تحصیل برای معلولان جسمی و حرکتی و ن نایان و ... در بسیاری از کشورهای پیشرفته، نشان توسعه یافتگی و رعایت حقوق گروه های مختلف اجتماعی است. در بسیاری از های اروپایی از دو تا پنج درصد از ظرفیت ی برای معلولان (برای خود معلولان و نه برای همسران و فرزندان آنها) در نظر گرفته شده است و این مساله به نوعی به ایجاد شرایط برابر و عادلانه در حق تحصیل یاری می رساند. اما آن چه که در آموزش عالی ایران می گذرد در کمتر نقطه ای در دنیا می توان یافت. تنها در یک حاکمیت ایدئولوژیک می توان تبعیض را این چنین قانونی کرد و ظرفیت ی کشور را تا این حد گشاده دستانه توزیع کرد. فلسفه وجودی سهمیه های ی، ایجاد عد آموزشی و اعطای فرصت برابر تحصیل به همه افراد جامعه است. برای نمونه اِعمال سهمیه مناطق (یا سهمیه بومی) در کنکور سراسری از سال ها پیش وجود داشته اما سهمیه هایی نظیر ایثارگران و جانبازان، سهمیه بسیج فعال (برای آزاد)، سهمیه شاهد و نظایر آن سهمیه هایی بودند که با شکل گیری به نظام آموزشی وارد شدند. از این رو باید بین سهمیه مناطق از یک سو و سهمیه های ساختگی مانند بسیج فعال تفاوت قائل شد. سهمیه مناطق (سهمیه مناطق یک و دو و سه) بر اساس میزان دسترسی به امکانات آموزشی طراحی شده و بر اساس آن، داوطلبان هر منطقه تنها با یکدیگر رقابت خواهند کرد. این مساله منطقی و عادلانه به نظر می رسد چرا که افراد شرکت کننده در کنکورهای آزمایشی تجربی، ریاضی، انسانی، هنر و زبان های خارجه در هر منطقه از امکانات مشابه بهره مند نیستند. ای بزرگتر امکانات آموزشی بیشتری دارد و ناعادلانه خواهد بود اگر دانش آموزی در یک روستای دورافتاده با دانش آموزی که در بهترین مدارس تهران تحصیل می کند وارد رقابت شود. اما سهمیه هایی مانند سهمیه بسیج فعال که حکومت های استبدادی برای هواداران خود کنار می گذارند چیزی جز یک رانت تحصیلی نیست و حاصلی جز ت یب ساختار آموزشی کشور ندارد.صویر صورتجلسه تحویل ویلای لواسان که حسن فیروزآبادی می گوید دفتر فوق سری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح بوده است ژن خوب و بورسیه های جنجالی چهار سال پیش در داد ۱۳۹۳ مساله اعطای بورسیه های غیرقانونی جنجال و سر و صدای زیادی به پا کرد و حتی به استیضاح و عزل علوم حکومت انجامید. اگرچه روایت های مختلفی از این رانت تحصیلی وجود دارد اما اغلب روایت ها حاکی از آنند که در حدود سه هزار نفر با تخلفاتی آشکار، بورسیه های تی دریافت کرده اند. این بورسیه ها در سال های بین ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۲ به دانشجویانی اعطا شده بود که از کمترین صلاحیت های علمی نیز برخوردار نبوده و تنها به واسطه رانت و زد و بند و روابط با حکومت، موفق به دریافت آن شده بودند. با استفاده از این بورسیه های رانتی، ۷۳ دانشجو با معدل کار شناسی زیر ۱۴ و همچنین ۷۰ نفر دانشجو با معدل کارشناسی ارشد زیر ۱۶ به های خارج از کشور اعزام شده بودند. در یک نمونه داماد و پسر یکی از نمایندگان مجلس با کمک این رانت ناعادلانه، امکان تحصیل در و کانادا را پیدا کرده بودند و دیگری یعنی فرزند سابق با معدل ۱۳ از بورسیه نخبگان استفاده کرده به تحصیل در مقطع ا در خارج از کشور مشغول شده بود. مدیرانی که دوست دارند عضو هیات علمی باشند در کنار سهمیه های رانتی، بسیاری از مدیران رده های میانی و عالی نظام نیز به تیتر ا و یا عضویت در هیئت علمی علاقه بسیاری دارند. بسیاری از مقامات قبلی و حاضر پاسداران و بخش های دیگر حکومت، خود را می دانند و به عنوان نمونه حسن فیروزآبادی در برگه صورتجلسه تحویل ویلای لواسان که اخیرا جنجال برانگیز شده، شغل خود را عضو هیئت علمی ذکر کرده است. بیشتر بخوانید: صندلی های خالی ها و تلاش ایران برای جذب دانشجوی خارجی تغییر موقعیت های ایران در رتبه بندی جهانی آموزش عالی در ایران؛ توسعه شگفت انگیز یا وضعیت رقت انگیز؟ پرونده بورسیه ها؛ از آغاز تا پایان بورسیه های غیرقانونی و یک گزارش ناتمام با این وجود، اشتیاق زایدالوصف مدیران میانی و بالای نظام، بیشتر معطوف به علوم انسانی است و نه به عنوان مثال به رشته های ی یا پزشکی. دلیل آن هم می تواند این باشد که بی سوادی فردی که از رانت تحصیلی استفاده کرده در علوم انسانی دشوارتر از علوم طبیعی یا پزشکی و ی افشا می شود. کم نیستند معاونان و مدیران تی که برای ارتقاء شغلی و یا اخذ مدرک ا، دیگری را برای شرکت در آزمون زبان مخصوص دانشجویان ای آزاد (آزمون ept) به جلسه آزمون فرستاده اند. برخی برای دور زدن آزمون ا راه های دیگری را پیش گرفته اند و در مواردی برای تحصیل در رشته های تاریخ انقلاب ی و یا فقه و حدیث، نهج البلاغه و معارف ی، راهی خارج از کشور شده اند تا در کنار بهره مندی از بورسیه های تی، به مدرک ا دست پیدا کنند. عده ای حتی برای دریافت رانت تحصیلی و مزایای آن، پا را از این نیز فراتر گذاشته و بر اساس برخی گزارش ها برای تحصیل در رشته ای مانند مطالعات اندونزی در استرالیا نیز بورسیه تحصیلی تی دریافت نموده اند. این سوءاستفاده ها و رانت ها نه تنها نظام آموزش عالی کشور را با فاجعه ای جبران ناپذیر مواجه می کند بلکه دانشجویان و دانش آموختگان و اساتید واقعی های ایران را در نزد مجامع علمی بین المللی بی اعتبار می سازد. یک عضو سهمیه ای هیات علمی که با بهره گیری از مزایای ژن خوب و یا رانت و زد و بندهای حکومتی در کنگره ها و همایش های علمی خارج از کشور شرکت می کند، بیش از هر چیز مایه سرافندگی جامعه علمی و ی ایران است و حتی به اعتبار دانشجویان سخت کوش و مستعد و همچنین اساتید و یا پژوهشگران و دانشمندان واقعی کشور لطمه می زند.